Hemelbestormer Chanel Lodik

Bij iedereen met wie marketeer en antiracisme-consultant Chanel Lodik in gesprek gaat, plant ze een zaadje van bewustwording. En dat zaadje is het begin van haar strijd om racisme de wereld uit te krijgen.

Chanel Lodik (33) is marketeer en antiracisme-consultant. Ze is oprichter van het platform Meer kleur in de media, dat Nederlandse experts met een migratieachtergrond koppelt aan vertegenwoordigers van de media. Op haar Instagram-account @Marketingvrouw (16,7k volgers) post ze onder meer over racisme, diversiteit en autisme. Chanel Lodik woont samen en is moeder van een zoon (2).

‘Je moet je eigen racisme willen bestrijden, niet alleen dat van de buurvrouw die lelijke dingen over buitenlanders zegt’

chanel lodik

Eind mei 2020 explodeerde het Instagram-account van Chanel Lodik, aldaar bekend als @Marketingvrouw. Na de gewelddadige dood van de Afro-Amerikaan George Floyd in Minneapolis stonden racisme en antiracisme ook hier in Nederland ineens boven aan de agenda. ‘Op mijn Instagram-account deelde ik veel over racisme en inclusiviteit’, vertelt Lodik via Zoom. ‘Doordat tijdens de Black Lives Matter-discussies vaak naar mijn account werd verwezen, nam het aantal volgers in korte tijd enorm toe. Van alle kanten kreeg ik de vraag: jij weet veel over dit onderwerp, wat zou ík kunnen doen tegen racisme? Ik zat 24/7 op mijn telefoon vragen te beantwoorden.

Dat moest anders, besefte ik algauw, want anders bleef er geen tijd over voor mijn gezin. Maar ik wilde, nu ik dit grote bereik had, óók gebruikmaken van het momentum. Daarom besloot ik een webinar te organiseren, waarin ik alle vragen zou beantwoorden. Ik ben al jaren parttime ondernemer en ik wist: als er vijftig aanmeldingen komen, zit ik goed; als het er honderd zijn, kom ik de maand door. Meer dan duizend mensen meldden zich aan. Het onderwerp bleek echt heel erg te leven.’
Begin juni al hield Chanel Lodik haar eerste webinar. Daarna bleven de vragen komen. Er werd in de krant over haar en haar account geschreven; bedrijven meldden zich met de vraag of ze hen wilde helpen met het opstellen van een antiracismebeleid of een masterclass over antiracisme kon komen geven. En kon ze niet ook een webinar doen over antiracistisch opvoeden?

En zo werd Chanel Lodik naast marketeer ineens toch vooral antiracisme-consultant. De manier waarop ze te werk gaat, is misschien nieuw voor haar, maar de kennis die ze deelt is dat zeker niet: ze verdiept zich al jaren in het onderwerp. ‘Zo gaat het bij mij: als ik iets interessant vind, lees ik me in. Racisme is zo’n onderwerp. Waarom is er racisme in de maatschappij? Het is niet eerlijk om mensen ongelijk te behandelen, waarom gebeurt het dan toch? Dat ga ik dan uitzoeken, want vanwege mijn autisme houd ik van feiten en cijfers. Is het iets waarbij we ons moeten neerleggen of kan het anders? Ja, het kan anders. Doordat ik me er zo in had verdiept, had ik toen de vragen kwamen veel antwoorden paraat.’

Ook voor wat betreft antiracistisch opvoeden?

‘Ik ben geen pedagoog, dus in dat onderwerp moest ik me wel even verdiepen. Ik ga altijd evidence based te werk. Ik lees wetenschappelijke onderzoeken, ik heb het vermogen dat te doen, ik begrijp ze. In Nederland bleek niet zo veel onderzoek te zijn gedaan, dus ik verdiepte me ook in Amerikaanse en Britse onderzoeken. Wat hebben ze daar gedaan dat werkt bij antiracistisch opvoeden? En dan: hoe maak ik dat behapbaar voor een groter publiek?’

Je hebt een zoontje van twee. Heeft de kennis die je opdeed de manier waarop je hem opvoedt beïnvloed?


‘Nee, want ik voedde hem al antiracistisch op, zoals mijn ouders mij opvoedden. Een van de belangrijkste dingen daarbij is dat je je kind van kleins af aan al leert dat diversiteit normaal is. Dat doe je door je met veel verschillende mensen te omringen. Zo leert een kind dat iedereen bij je kan horen, van welke achtergrond dan ook. Zo ben ik opgegroeid en zo groeit mijn zoon nu ook op.’

Kun je je herinneren wanneer je je voor het eerst realiseerde dat je vanwege je huidskleur anders werd behandeld?

‘De eerste keer die ik me voor de geest kan halen was in de brugklas. Ik zat op het tweetalig vwo in een groep met allemaal witte jongens uit Amsterdam Oud-Zuid, en op een dag deden zij mij na met een zwaar Surinaams accent. Maar zo praat ik niet: ik ben geboren en getogen in Amsterdam. Toch was een zwaar Surinaams accent kennelijk hun referentiekader voor mij. Onze mentor reageerde er gelukkig heel adequaat op. Daarna heb ik natuurlijk veel vaker met racisme en stereotypering te maken gehad. Ik ben voor Zwarte Piet uitgemaakt; heel vaak wordt me gevraagd waar ik vandaan kom. ‘Nee, waar kom je écht vandaan?’ is dan de volgende vraag. Daarmee word ik buitengesloten, want in feite zeg je dan: jij komt niet van hier.’

Zijn jouw masterclasses alleen voor witte mensen?

‘Nee, racisme zit in ons allemaal, dus de masterclasses zijn er voor iedereen. Het zijn niet alleen witte mensen die zwarte mensen discrimineren, er wordt vanuit zo veel culturen neergekeken op ons. En dan hebben wij zelf soms ook last van geïnternaliseerd racisme: door het systeem waarin we leven krijgt iedereen onbewust allerlei vooroordelen mee, en gaan zwarte mensen soms ook op zichzelf neerkijken. Ik betrap mezelf ook soms op racistische gedachten. Toen ik op zoek was naar een boekhouder, was bijvoorbeeld het eerste wat in mijn hoofd opkwam dat het wel een witte man moest zijn. Mijn masterclass kan dus voor iedereen leerzaam zijn. Het gaat erom dat je je bewust wordt van je racistische gedachten.’

En dan?

‘Dan kun je er iets tegen doen. Je hebt bepaalde gedachten, maar je wilt ze niet hebben, dus ga je met jezelf aan de slag. Je verdiept je in de materie, je spreekt je erover uit. Ik geef tijdens de masterclasses ook praktische handvatten voor hoe je dat kunt doen en wat je zou kunnen zeggen als je iemand in je omgeving een racistische opmerking hoort maken.’

Wat zou je dan kunnen zeggen?

‘Stel: je bent op je werk en een van je witte collega’s vraagt uitgerekend aan de ene donkere collega wat hij vindt van Zwarte Piet. Dan kun jij je in het gesprek mengen door te vragen: ‘Waarom stel je die vraag specifiek aan hem? Wij kletsen ook best vaak, maar met mij snijd je dat onderwerp nooit aan.’ Als je daarna een stilte laat vallen, zet je de ander aan het denken. Waarschijnlijk stelt hij die vraag alleen aan zijn collega van kleur omdat hij vindt dat die daar een mening over moet hebben. In zijn hoofd is Zwarte Piet een onderwerp voor zwarte mensen. Waarom eigenlijk? In lastige situaties werkt het heel goed om vragen te stellen. Daarmee maak je wat er gebeurt minder vervelend voor de zwarte collega én je geeft degene die de racistische opmerking maakte de ruimte om zelf na te denken over wat hij doet.’

Wat mij opvalt, is dat veel mensen die het op zich goed bedoelen niks durven te zeggen of te vragen uit angst racistisch te lijken.

‘Dat is echt niet nodig. De weg naar antiracisme is een oneindige marathon in combinatie met een hindernisbaan. Je gaat dus onherroepelijk fouten maken. Waar het om draait, is dat je dan weer opkrabbelt en doorgaat. Begin met je af te vragen hoe het zit met het racisme in jezelf. Dat vinden veel mensen moeilijk, want ze zien zichzelf niet als racist. Maar het systeem waarin wij leven is op racisme gebouwd, dus hoogstwaarschijnlijk zijn ze het wel. Als je dat niet wilt zijn, vraag je je als het goed is af: hoe kan ik dit fixen? Je moet je eigen racisme willen bestrijden, niet alleen dat van de buurvrouw die lelijke dingen over buitenlanders zegt. Wees open en nieuwsgierig, ga ervan uit dat fouten onvermijdelijk zijn en dat dat niet erg is. Fouten maken is menselijk, de manier waarop je daarop reageert bepaalt jouw groei.’

Veel mensen zien zichzelf niet als racist. Maar het systeem waarin wij leven is op racisme gebouwd, dus waarschijnlijk zijn ze het wel

chanel lodik

Vind je dat we in 2020 vorderingen hebben gemaakt in de strijd tegen racisme?

‘Ik ben hoopvol gestemd. Racisme was eerst een – bewust of onbewust – ongezien probleem. Dat is het nu niet meer. Als ik alleen al kijk hoe vaak ik de vraag ‘Wat kan ik doen?’ krijg, dan is duidelijk dat er echt iets is veranderd. Mensen zien nu dat er een probleem is.’

Bewustwording alleen is toch niet genoeg?

‘Nee, maar het feit dat er zoveel meer bewustwording is, is voor mij al heel groot. Weet je wat het is: als je eenmaal iets hebt gezien, kun je het niet meer níét zien. Ik heb naast de webinars masterclasses gegeven bij de gemeente Den Haag, ABN AMRO, Viktor & Rolf, bij het Nederlands Kanker Instituut – vooral dat laatste gaf mij zo veel voldoening. Als je iets kunt veranderen in de veroordelende manier waarop zorgmedewerkers soms naar patiënten kijken, kun je levens redden. Maar niet alleen daar, bij iedereen met wie ik in gesprek ben gegaan, heb ik een zaadje geplant. Zij zullen ongetwijfeld iets doorgeven en zo wordt de beweging alleen maar groter en groter.’

Hoe bevalt je nieuwe baan als antiracisme-consultant je eigenlijk?

‘Al jaren ben ik geïnteresseerd in ikigai, een Japans concept dat met vier elkaar overlappende cirkels de reden van je bestaan aangeeft. Volgens mij ben ik in het midden van die cirkels terechtgekomen: ik heb betekenisvol werk dat de wereld mooier maakt en dat ook nog eens mijn passie is. Het gaat heel goed met mij.’

Lees meer over: Samen leven

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu