Susan Houbraken zwemt in weer en wind in natuurwater

Susan Houbraken pleit ervoor dat meer mensen het buitenwater induiken. Zijzelf zwemt elke dag. In weer en wind. Het geeft haar een gevoel van vrijheid en haar weerstand is er beter door geworden. ‘En mijn jongste zegt altijd dat hij me een leukere moeder vindt als ik heb gezwommen.’

natuurzwemmen

Buiten was het vanochtend 3,5 ⁰C, het waaide hard en het hagelde zelfs even. Terwijl heel Nederland op zoek ging naar handschoenen en winterjas, plonsde Susan Houbraken vrolijk in de Noorderplassen in Almere. ‘Toen ik in het water lag, brak de zon door. Het was heerlijk’, vertelt ze, inmiddels weer thuis bij een kopje koffie.

Hoe koud was het water?

‘Niet zo heel koud: 7,2 graden. Op een dag als vandaag voelt het water aan als een warm bad. De koude wind voel je niet.’ Susan Houbraken (48) heeft als missie: meer mensen het buitenwater in krijgen. Zwemmen in de natuur is leuk, avontuurlijk en bovendien goed voor je gezondheid. ‘Ik was al van kleins af aan een waterrat. Na mijn veertigste zwom ik tussen maart en oktober wekelijks in het buitenwater.

’s Winters niet, omdat ik bang was om blaasontsteking te krijgen. ‘Susan,’ zei een vriendin tegen me, ‘een blaasontsteking is een bacteriële infectie, die loop je niet op door koud water.’ Ze had gelijk, realiseerde ik me. Sinds 2015 zwem ik ook ’s winters door, en ik vond het meteen fantastisch. Het was natuurlijk even doorkomen, maar daarna ervoer ik een groot gevoel van vrijheid.

Je ging vaker zwemmen nadat je een ongeluk hebt gehad, begreep ik.

‘Klopt. Eind 2016 werd de auto waarin ik zat van achteren aangereden door een andere auto. Daarna was het helemaal mis met me: mijn zenuwen zaten klem, ik had geen gevoel meer in mijn hand, ik kon me nauwelijks bewegen zonder pijn. Werken kon niet meer: ik werd volledig arbeidsongeschikt verklaard. In die tijd ben ik dagelijks het buitenwater gaan opzoeken. Ik voelde: dit gaat mij redden. Het was winter en dus koud, maar dat was alleen maar fijn. Kou verdooft en het leidde ook af: als je veel beperkingen hebt, wil je daar niet steeds aan denken.

Ik begon met alleen te dippen, dat wil zeggen: in het water te zitten, want zwemmen kon ik toen niet. Langzaamaan kon ik mijn pijnlijke arm steeds meer bewegen en mijn nek beter omhoog houden. Negen maanden na het ongeluk was mijn mobiliteit al enorm verbeterd. Vanuit die ervaring is mijn bedrijf Frisse Duik ontstaan: wat goed is voor mij, zal ook goed zijn voor veel anderen. Ik begeleid, informeer en inspireer mensen die ook het hele jaar door buiten willen zwemmen. Het is voor mij van ‘zwemmend naar herstel’ naar ‘zwemmend naar inkomen’ gegaan.’

Susan Houbraken (48) is oprichter van Frisse Duik, haar bedrijf waarmee ze het zwemmen in natuurwater voor iedereen toegankelijk wil maken door onder meer zwem­workshops en een-op-eensessies te geven. Onlangs verscheen haar boek Buiten zwemmen, een frisse duik in natuurwater (Luitingh-Sijthoff). Ze woont met haar man en drie zoons in Almere Oosterwold.

Waarom zou iedereen het hele jaar door buiten moeten zwemmen?

‘Omdat het voor iedereen grote mentale en fysieke voordelen heeft. Het besef dat je dit kunt levert al veel op. Door in de kou te gaan zwemmen, boek je een overwinning op jezelf. En voor wat het fysieke betreft: zwemmen in koud water verbetert je weerstand, is goed voor je bloedsomloop en gaat ontstekingen tegen. Dankzij het buiten zwemmen hoef ik al twee jaar geen medicijnen meer te gebruiken tegen mijn astmatische bronchitis. Mijn longen zijn in topvorm, sinds ze dagelijks worden geprikkeld door de kou.’

Het hele jaar door buiten zwemmen kan dus ook ziektes genezen?

‘Je kunt jezelf natuurlijk niet altijd beter zwemmen, maar ik hoor wel vaak dat mensen dankzij het buiten zwemmen minder last hebben van hun klachten, al was het alleen maar omdat er minder aandacht naartoe gaat. Dankzij het buiten zwemmen komen mensen beter in hun vel te zitten, voelen ze zich fitter en zijn ze zelfverzekerder. En dan is het water ’s winters ook nog eens een soort natuurlijke botox: door de kou wordt alles strakgetrokken, je huid tintelt na afloop, je voelt je heel prettig. Het is alsof je een soort verjongingskuur ondergaat. Inmiddels heb ik geen moeite meer met kou. De thermostaat in huis staat hooguit op twintig graden en dan trekken we geen dikke truien aan, maar laten we ons lichaam gewoon wat harder werken om ons warm te houden.’

Lees ook deze bijlage

Maar waarom zou je dat doen?

‘Omdat het goed is voor het milieu en bovendien: het is toch vervelend om altijd afhankelijk te zijn van een jas of een trui? Het geeft mij een gevoel van vrijheid dat ik me niks van kou of regen hoef aan te trekken. Toen het van de winter echt koud was, stond ik ’s ochtends vroeg in mijn joggingbroek en een hemdje buiten de kippen eten te geven. Natuurlijk voelde het fris aan, want ik kwam uit een warm huis. Maar ik wist dat ik daar zo weer naar terugging én dat mijn lichaam hard aan het werk was om mij op temperatuur te houden.

We zijn verwend geraakt, we associëren behaaglijkheid met warmte. Dat hoeft niet zo te zijn: ook kou kan goed aanvoelen als je jezelf een beetje traint. Het geeft energie om uit je comfortzone te komen en jezelf en je lichaam een beetje uit te dagen. ’s Winters is het soms echt koud en voelt het ongemakkelijk om je aan de waterkant om te kleden en de wind op je blote huid te voelen. Maar als je het eenmaal doet … Mensen die het voor het eerst ervaren zijn na afloop vaak eufoor: ze hebben zichzelf overwonnen! Ikzelf kan niet meer zonder. Mijn jongste zegt dat hij me een leukere moeder vindt als ik heb gezwommen. Voordat ik in het water ben geweest, zeg ik volgens hem op alles nee. “Moet jij niet eens even een frisse duik gaan nemen?”, zegt hij dan.’

Mensen die voor het eerst ’s winters buiten zwemmen zijn vaak eufoor: ze hebben zichzelf overwonnen!

De boodschap lijkt aan te slaan: afgelopen winter zag ik voor het eerst met enige regelmaat mensen in buitenwater zwemmen.

‘Ik ook! Er was in de media veel aandacht voor buiten zwemmen, met als gevolg dat er in januari en februari, de koudste maanden van het jaar, meer mensen dan ooit mee zijn begonnen. Dat heeft natuurlijk ook met corona te maken. De binnenbaden waren gesloten, mensen hadden de wandelroutes wel gehad, zochten een alternatief en hadden wel zin in een uitdaging. Dan is buiten zwemmen heel laagdrempelig. Je hoeft alleen je tas in te pakken en een thermoskan met thee voor na afloop mee te nemen; je stapt in je auto of op de fiets – misschien heb je zelfs water voor de deur en kun je ernaartoe lopen – en je kunt beginnen. We boffen: Nederland heeft veel schoon zwemwater.’

natuurzwemmen

Moet je het niet rustig opbouwen door in de zomer te beginnen en dan door te gaan in de winter?

‘Nee, dat is niet zo. Soms is het zelfs makkelijker om in de winter te beginnen dan in de zomer. ’s Winters gaat de watertemperatuur namelijk min of meer gelijk op met die van de buitenlucht, behalve als het vriest. Als jij in je zwempak buiten aan de waterkant kunt staan, kun je ook dat water in. Als het ’s zomers heel erg warm is, is het verschil tussen de lucht- en de watertemperatuur veel groter. Dat vind ik eigenlijk lastiger. Omdat je zo bent opgewarmd, voelt het water in eerste instantie dan extreem koud aan.’

‘Mijn astmatische bronchitis is over. Sinds mijn longen elke dag worden geprikkeld door de kou zijn ze in topvorm’

Is er een bepaald soort mens dat van buiten zwemmen houdt?

‘Ik zie vooral mensen vanaf een jaar of veertig. Ze doen het omdat ze van zwemmen houden, weten dat het een gezonde manier van bewegen is en het fijn vinden om dat lekker buiten in de natuur te doen. Wat me opvalt is dat veel fanatieke buitenzwemmers te maken hebben gehad met een verlies. Een verlies van gezondheid, zoals in mijn geval, maar het kan ook een verlies van een partner, een relatie of een baan zijn.

Daarna ontstaat kennelijk vaak de gedachte: ik hield vroeger van zwemmen, eens kijken wat me dat nu brengt. En dan ontdekken ze dat het zwemmen in natuurwater heel veel geeft: gezondheid, zelfrespect, waardering voor de natuur. Het is ook spannend, want het is iedere keer anders. Het water is nooit hetzelfde, de natuur evenmin. Maar ook jijzelf bent iedere keer anders. Na een gebroken nacht met een van mijn kinderen weet ik dat ik niet te lang het water in moet. Het kost veel energie om op temperatuur te blijven en die heb ik dan niet.’

Water­temperatuur 10 graden? Blijf dan ook niet langer dan 10 minuten in het water

Voor wie nu de geest krijgt: hoe begin je?

‘Door het te dóén. Overleg bij twijfel over je gezondheid met je huisarts. Neem de tijd, laat je lichaam aan de lage temperaturen wennen. Richtlijn is de watertemperatuur aanhouden voor het aantal minuten dat je in het water blijft. Dus is het water 13 graden, dan blijf je hooguit dertien minuten in het water. Het helpt als je je lichaam ook op andere terreinen van je leven aan kou laat wennen: kleed je minder warm aan, zet de verwarming wat lager, douch voortaan koud af of douch sowieso koud. Zo kun je het opbouwen.

Omarm de kou, verzet je je er in ieder geval niet tegen. Als je de kou toelaat in je leven, heb je er een vriend bij, in plaats van een vijand die alleen maar energie kost. Uiteindelijk word je daar gezonder van. Dus: ga jij het ook doen?’

Lees ook deze bijlage
Dit is een bijlage van:
Lees meer over: Bewegen en Gezond leven

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu