Vijf portretten van mensen die bijna zelfvoorzienend wonen

Door de torenhoge prijzen van gas en licht willen steeds meer mensen hun huis zo zuinig mogelijk van energie voorzien. Heel goed, want daar profiteert het milieu ook van. ‘Deze manier van leven is zo leuk, je bent veel meer één met de natuur.’

Portretten

Maaike Widdershoven (53) is (musical)actrice en zangeres. Ze woont met haar man en dochter in een monumentale boerderij uit 1939. Stapsgewijs maken ze hun woning zo energiezuinig mogelijk.

‘Zes jaar geleden kochten we dit huis. Er moest ontzettend veel gebeuren: overal was enkel glas en het was niet geïsoleerd. Eigenlijk zijn alleen de buitenmuren blijven staan. We hebben zo goed als alles zelf gedaan, behalve de waterleiding en elektra. We hebben het goed geïsoleerd, onder andere door spouwmuren te vullen en voorzetwanden te plaatsen. De muren beneden hebben we gestuukt met leem. Dat is een natuurlijk materiaal, veel gezonder voor de leefomgeving én het houdt warmte vast.

Alle kozijnen en ramen zijn vervangen, overal is nu HR++ glas.
In maart 2018 zijn we van het gas af gegaan. We hadden een Finse rocket leemkachel laten bouwen – een houtgestookte kachel die is opgebouwd uit vuurvaste stenen en leemstenen. Die stenen hebben een hoge warmteopslagcapaciteit waardoor ze de warmte van het vuur goed kunnen opnemen én uitstralen; met één uur stoken maak je een groot deel van het huis 24 uur behaaglijk warm.

‘We sloopten een schuur en gebruikten het hout voor plafonds en de buitenkeuken’

We proberen zo veel mogelijk circulair te verbouwen. We hebben bijvoorbeeld een enorme kapschuur gesloopt en het hout daarvan gebruikt voor timmerwerk, plafonds en de buitenkeuken. Ook tegels hebben we hergebruikt. Ik ben héél goed geworden in het vinden van geschikt materiaal op Marktplaats, mensen doen soms dingen gratis of voor heel weinig weg. Van gipsplaten uit een gesloopt kantoorpand kun je een muur maken, je stuukt er gewoon overheen.

We vinden het zonde om dingen weg te gooien en zijn tegen verspilling. Eten dat over is, stoppen we in de vriezer, of mijn man Daniël eet het alsnog op, haha. We geven spullen van de kringloop graag een tweede leven. Tegen onze vrienden zeggen we altijd: nooit dingen zomaar weggooien, eerst een foto naar ons appen!’

We hebben van de oude kozijnen een kas gemaakt, daar kweek ik nu vooral cherrytomaatjes en kruiden in. Binnenkort krijgen we een kas van mensen die hem kwijt wilden, dan kan ik pas echt helemaal los. Verder staan er allerlei fruitbomen in de tuin en hebben we een walnotenboom, die ontzettend veel noten geeft. Onze energierekening is nog niet heel laag. Dat zal wel veranderen als we zonnepanelen krijgen, die staan hoog op de planning.’


Portretten

Rob van de Nostrum (53) werkt in de bouw en woont met zijn gezin nagenoeg off-grid, wat betekent dat je niet aangesloten bent op het elektriciteitsnet, het gasnetwerk, de water­voorziening en het riool

‘Ik vind dat het milieu ontzettend wordt belast en dat we daar echt iets aan moeten doen. Toen ik voor de derde keer zelf een huis ging bouwen, vond ik dat ik het in dat opzicht nu in één keer goed moest doen. Daarnaast wilde ik ons huis op een manier bouwen die zou zorgen voor zo laag mogelijke maandelijkse lasten. Ik heb altijd gezegd dat elektriciteit veel duurder zou worden als we van het gas af moeten, en dat is maar gebleken.

Wij verwarmen ons huis met een pelletketel. Ik was op zoek naar een goede manier van verwarmen, want warmtepompen vind ik maar niks. Als het buiten kouder is dan 5 graden, verbruikt de warmtepomp zo veel elektriciteit dat het bijna voordeliger zou zijn en minder milieubelastend om elektrisch te stoken; geen optie wat mij betreft.

‘Met de pelletketel verwarm ik water en met dat water wek ik weer stroom op’

Toen las ik over een man in België die off-grid woont en een pelletketel heeft als verwarming, daar gaan kleine brokjes geperst hout in. Op een zaterdag ging ik bij hem kijken en wist meteen: dit wil ik ook.

Er zit een zogenaamde stirling-(hetelucht)motor in, waardoor ik met de pelletketel ook water verwarm. Met dat verwarmde water wek ik ook weer stroom op – als de ketel een uur aan is, ongeveer 600 tot 900 watt per uur. Als je twee, drie uur warm water maakt, wek je meer stroom op dan je verbruikt. Die stroom gaat naar een accu. Op die manier kan ik in de winter off-grid blijven. De ketel staat in ons bijgebouw, waar trouwens ook zonnepanelen op het dak liggen. Inmiddels genereren we zo veel stroom, dat we er twee elektrische auto’s van rijden.

Ik heb ook twee hotfills. Dat wil zeggen dat het water in het buffervat dat verwarmd wordt door de pelletketel rechtstreeks naar de wasmachine en vaatwasmachine gaat. Dat maakt die apparaten extra zuinig omdat het water dat je gebruikt niet met elektriciteit verwarmd hoeft te worden. We gebruiken hiervoor overigens wel leidingwater. Het hemelwater vangen we wel op, maar dat gebruiken we alleen voor de wc’s.

Ons huis is natuurlijk ook heel goed geïsoleerd. We hebben gebouwd met houten HSB-wanden, die geïsoleerd zijn met vlas. Ook hebben we triple glas en is het dak heel goed geïsoleerd. Wat ik nu nog zou willen, is bidirectioneel laden met mijn elektrische auto. Dan kun je twee kanten op laden met je auto, dus je voertuig als accu gebruiken. Ik ben daar nu over in gesprek met een autodealer, het is nog niet heel gangbaar.’

Lees ook deze bijlage
Portretten

Vera Pollmann (59) werkt bij Hogeschool InHolland. Ze woont off-grid in een tiny house, onderdeel van een gemeenteproject

‘Ik woon hier nu drie jaar. Ik vind het fantastisch, maar was niet per se op zoek naar een tiny house. Ik leefde ook niet heel duurzaam, hoewel ik opgevoed ben met ‘doe de lichten uit’. Dat ik hier terecht ben gekomen, was min of meer per ongeluk. Mijn dochter en schoonzoon konden geen huis vinden, toen dacht ik: als ik dit huisje koop, kunnen zij mijn huis kopen. Dit project zag ik op Funda, ik vond het meteen geweldig. Ik kon op gesprek komen, wat als een soort ballotage voelde. Toch klikte het meteen, en werd ik de eerste bewoner.

Er staan in totaal tien tiny houses, we delen het terrein. De huizen staan ruim opgesteld en we leven volledig van zonne-energie. Hoewel een hele zijwand én het dak bestaan uit zonnepanelen, hebben we als de zon een beetje schijnt net genoeg elektriciteit voor de basics. Als het een paar dagen echt grauw is, kan het lastig worden. Daarom spelen we heel soms een beetje vals; dit was oorspronkelijk een bouwterrein, waar nog steeds een elektriciteitsvoorziening is. Het komt dus voor dat we wat elektriciteit tappen, hoewel de meesten van ons er een sport van maken om het te doen met wat er is.

‘We leven van de zon. Op een donkere dag heb ik net niet genoeg stroom om een cake te bakken’

Elke bewoner heeft zijn eigen passie, die van mij is de wilde tuin. Ik wil graag dat de tuin mij voorziet in plaats van dat ik hem dicteer. Bij mij groeien er bijvoorbeeld veel eetbare kruiden zoals weegbree. Mijn buurvouw kweekt gewassen en heeft schitterende groenten. We leren veel van elkaar, heel leuk.

Ik heb een tank van 2000 liter, waar het regenwater in wordt opgevangen. De tank is verdeeld in vier compartimenten, en het water wordt gezuiverd door waterplanten. Het water wordt continu rondgepompt door die plantenbakken. Ik heb geen water nodig voor de wc, want ik heb een droogtoilet. Doordat de urine en poep gescheiden worden, stinkt het nauwelijks.

Ik kook op een inductieplaat. Daarnaast kook ik met een hooikist; het hooi isoleert, dus daar trek ik bijvoorbeeld soep in. Je moet leren leven met de seizoenen, en dat ook willen. Als je op een donkere dag aan iemand hebt beloofd om een zelfgebakken cake mee te nemen, heb je daar net niet genoeg stroom voor. Maar deze manier van leven is zo leuk, je bent heel erg één met de natuur.’


Portretten

Leonard Tan (65) is acupuncturist. Hij heeft thuis onder andere achttien zonnepanelen en sinds kort in zijn praktijk een infraroodpaneel

‘In de praktijk, die ik deel met collega’s die shiatsu- en homeopathische therapie geven, hebben we drie behandelruimtes: een kleine, een middelgrote en een grote. Ik zit in de middelste, die is achttien vierkante meter. Het is een oud pand in Amsterdam Oud-West, dat heel raar gebouwd is, met een ingewikkelde schoorsteen die via een binnenplaats gaat. Centrale verwarming is dus moeilijk aan te leggen.

We hebben de praktijk altijd met drie gevelkachels verwarmd. We zitten hier al veertig jaar; als een gevelkachel stukging, vervingen we die door een nieuwe. Maar ja, met die gasrekeningen van tegenwoordig werd het wel heel duur. Ik moest elektrisch gaan verwarmen – wat ik bij mij thuis doe en prima gaat – óf voor een infraroodpaneel gaan. Met dat laatste had ik helemaal geen ervaring, dus het was een kwestie van uitproberen en experimenteren. Dit paneel kostte € 300, helemaal niet zo duur. Ik heb het pas kort, dus of het genoeg warmte geeft, weet ik niet.

Toen ik het paneel uit de verpakking haalde, las ik dat het vooral geschikt was als bijverwarming, dat wist ik niet. Misschien moet ik er dus nog een bij kopen. Nu doe ik eerst de gevelkachel aan, en als het warm genoeg is, zet ik die uit en doe het infraroodpaneel aan. Het geeft een prettige warmte. We hebben dubbel glas, dus die warmte blijft wel hangen.

Eerst dacht ik erover om het infraroodpaneel aan het plafond te bevestigen, maar doordat het plafond hoog is, zou het bereik niet groot genoeg zijn. Je wilt de warmte vooral bij de behandelbank. Het hangt nu aan de wand, het was heel makkelijk te bevestigen. Ik moest wel eerst een nieuwe meterkast aanleggen – we huren de praktijkruimte van een grote corporatie, die de huur meteen flink zou verhogen als ze iets zouden aanpassen. Ik heb het dus maar zelf gedaan, want dat paneel moet op een aparte groep. Je wilt niet dat de stoppen doorslaan.

‘We hebben achttien zonnepanelen laten installeren, de beste beslissing ooit’

Het is nog te vroeg om te zeggen wat dit betekent voor de energierekening, maar ik verwacht uiteindelijk een forse daling. Het is leuk om zo goedkoop mogelijk aan je energie te komen.

Acht jaar geleden hebben we thuis achttien zonnepanelen op het dak laten installeren, dat was de beste beslissing ooit. Ook hebben we alle lampen vervangen door ledlampen, dat scheelt ook. Gemiddeld zijn we nu € 100 per maand kwijt aan gas en licht. Als je bedenkt dat we een huis hebben van 200 vierkante meter, is dat echt niet veel.’


Portretten

Thomas Bouyeure (38) woont met zijn vrouw en drie kinderen in een splitlevelwoning die ze energiezuinig hebben verbouwd

‘We wonen hier nog niet lang, een klein jaar geleden was de overdracht. Onze woning stamt uit 1974 en was sindsdien nooit meer aangepast. Overal nog enkel glas en de panelen boven en onder de ruiten waren geïsoleerd met twee centimeter piepschuim. Je kon er zo doorheen blazen. Toen we het kochten, zaagde ik een stuk plafondplaat af om te kijken wat erachter zat; ik zag restjes steenwol, maar dat was in de loop der jaren naar beneden gezakt. Het was dus eigenlijk helemaal niet meer geïsoleerd.

Dat ik het huis duurzaam ging verbouwen, was voor mijn omgeving geen verrassing. Ik kwam al vroeg in aanraking met de energietransitie in de breedste zin van het woord. Auke Hoekstra, vanuit de Eindhoven University of Technology een pionier op het gebied van elektrisch vervoer, is een aangetrouwde oom van me. En de man van mijn moeder werkte bij een windmolenbouwer en zette zijn huis al grotendeels op accu’s.

Toen we de sleutel kregen, moest eigenlijk alles binnen, vanaf de nuts-aansluitingen, nieuw gemaakt worden. Door de overwaarde van onze vorige woning hadden we wat te besteden. Dat we zo duurzaam hebben verbouwd deden we voor de lage maandlasten die ons dat zou opleveren, maar ook zeker uit milieuoverwegingen.

‘Over een jaar verwacht ik dat mijn energierekening per maand € 18 zal bedragen’

Op de kruipruimte na – die wordt binnenkort gedaan – is alles geïsoleerd. Op de bovenste verdiepingen is het plafond vernieuwd om er weer isolatie in te krijgen. Het hele huis heeft nu HR++ beglazing, op één slaapkamer helemaal bovenin na, maar daar vind ik het niet zo nodig. We zijn nog niet helemaal van het gas af, maar ik verwacht dat het gasgebruik door de recent geïnstalleerde warmtepomp het komende jaar drastisch zal afnemen. We hebben een groot dak van zes meter breed en elf meter lang. In totaal liggen daar negentien zonnepanelen op. Ik wek op jaarbasis zo’n 6000 kWh stroom op. Ik heb afgelopen december een heel gunstig contract afgesloten met Essent. Na een halfjaar ging mijn kale leveringstarief met 50 procent naar beneden, een dezer dagen daalt het met nog eens 20 procent, en over een jaar met weer 10 procent. Uiteindelijk kom ik dan uit op een maandbedrag van € 18.’

Dit is een bijlage van:
Lees meer over: Bespaartips, Duurzaam leven, Rondkomen, Wonen en Zuinig leven

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu