Gooi open, die ramen!

Eén op de zeven woningen heeft geen gezond binnenklimaat. Dat betekent te veel fijnstof, stikstofdioxide en/of schimmels in huis. Om dat aan te pakken moet je goed ventileren. Maar je kunt nog meer doen, en het bovendien duurzaam aanpakken.

Toen ik begon met het verduurzamen van mijn huis, legde een van de vele adviseurs die ik over de vloer had, aan het begin van zijn inspectieronde een CO2-meter op de schouw. Ik sloeg er nauwelijks acht op. Weliswaar hadden we hr++-glas en tochtstrippen, het was ook een huis uit 1895 en dus verre van kierdicht. Doel van deze hele exercitie was juist isoleren en energie besparen. Ventileren leek me toch een beetje de omgekeerde weg. Na een uur of twee gloeide er een oranje lampje op: er zat boven de 1200 PPM (parts per million) CO2 in de lucht, wat zoveel betekende als: ventileren die boel!

Ik ben niet de enige die er weinig oog voor heeft, blijkt ook uit onderzoek van TNO. Een jaar lang werd in 750 woningen de kwaliteit van het binnenklimaat gemeten. Eén op de zeven woningen heeft geen gezond binnenklimaat, luidde de conclusie. Terwijl we toch gemiddeld 90 procent van de tijd binnen zitten, zegt een van de onderzoekers, Piet Jacobs. Boosdoeners? Roken, koken en stoken – al rookt bijna niemand meer binnen, moet hij erbij zeggen. ‘Maar koken zonder goede afzuigkap, stoken en slechte ventilatie zorgen in huis voor ongezonde stoffen als fijnstof, stikstofdioxide en schimmels.’ Het goede nieuws: we kunnen er een hoop tegen doen.

3 stappen naar een beter binnenklimaat

  • 1

    Vermijd bronnen van fijnstof. Stook geen open haard of houtkachel en voorkom walmende kaarsen. Kook niet op gas, maar elektrisch. Isoleer om vocht en schimmel te voorkomen.

  • 2

    Zorg voor een afzuigkap met afvoer naar buiten en lucht na het koken, douchen en tijdens bezoek.

  • 3

    Ventileer continu door ventilatieroosters open te zetten en de filter op tijd te vervangen of door een steekraampje permanent open te laten.

Geen open vuur en vaak luchten

De grootste boosdoener is fijnstof dat in de buitenlucht zit en daarnaast vooral veroorzaakt wordt door open vuur. En dan bedoelt Jacobs niet alleen de open haard (of de iets beter scorende houtkachel), maar ook kaarsen, geisers, en koken op gas. Het beste is volgens hem om open vuur helemaal te vermijden en dat is ook het meest duurzaam. Voor sfeerhaarden is dat eenvoudig: gewoon niet aansteken. Bij kaarsen moet je vooral voorkomen dat ze flakkeren, ‘omdat er dan geen naverbranding plaatsvindt’.

Je oude gasfornuis inruilen voor een inductiekookplaat vraagt meer investering, maar is wel het beste voor het milieu én de bewoners: ‘Kinderen hebben 20 procent meer kans op luchtwegklachten als er gekookt wordt op gas’, aldus Jacobs. Wie niet onmiddellijk kan overschakelen op inductie moet op een andere manier zorgen voor frissere lucht.

Een willekeurige afzuigkap op standje 2 is volgens Jacobs niet afdoende. De helft van de verkochte afzuigkappen zijn recirculatie-kappen die alleen een koolstof- en vetfilter hebben. Fijnstofdeeltjes die onder andere bij wokken en braden vrijkomen, worden gewoon weer terug de keuken ingeblazen. Investeer daarom in een afzuiger met een afvoer naar buiten. Lukt dat niet, lucht dan altijd na het koken: zet gedurende tien minuten de ramen tegenover elkaar open.

Het verschil tussen luchten en ventileren

Daarnaast moet je óók ventileren. Is dat niet hetzelfde als luchten? Nee – bij ventileren zorg je voor een permanente aanvoer van frisse lucht. Dat kan via een mechanisch ventilatiesysteem (vervang wel op tijd de filters en kies ook voor iets duurdere, zogenaamde F7-filters) maar ook gewoon via een steekraampje dat je op een kiertje zet (nieuwbouwhuizen beschikken vaak over balansventilatie waarbij het allemaal vanzelf gaat en je zelfs geen raam open hoeft te zetten om te luchten).

Volgens Jacobs is dat helemaal belangrijk in slaapkamers waar de uitgeademde CO2 te vaak te lang blijft hangen. ‘Mensen gooien pas ’s ochtends het raam open, maar dan heb je er niets meer aan.’ Wie fit wil opstaan en luchtwegklachten wil voorkomen, slaapt dus met het raam open. Zelf heb ik sinds ik in bed lig op 30 centimeter van een immer openstaand raam nauwelijks meer last van mijn huismijtallergie. Op de slaapkamers van de kinderen hebben we na een reeks gruwelijke nieuwsverhalen over ongelukken met cv-ketels koolmonoxidemelders geïnstalleerd.

  • TIP

    Vermijd chemische luchtverfrissers en schoonmaakproducten. Die verspreiden hele ladingen nare deeltjes die je onbewust inademt. Gebruik daarom liever 100% natuurlijke producten.

  • TIP

    Met ZO Schoon maak je houten, metalen en kunststof oppervlakken in huis snel en hygiënisch schoon. Als je nieuw bent bij ZO begin je met een startpakket: 1 sprayer, 1 navulzak en 1 bijpassend microvezeldoekje. Met een navulzak kun je 10 keer een sprayer vullen, goed voor een jaar lang schoonmaken. Er zitten alleen 100% natuurlijke, vegan ingrediënten in. Je mixt de reinigers zelf met water. Een startpakket kost € 18.

Vloerisolatie tegen huismijt

Ook vloerisolatie helpt tegen huisstofmijt (en tegen schimmel) omdat ook het vocht op die manier wordt tegengehouden, waardoor mijten minder welig kunnen tieren. Droog om dezelfde reden de was buiten en droog na het dweilen de vloer. Overigens scheelt het volgens het Longfonds (voorheen Astma Fonds) ook als je een gladde (houten) vloer neemt in plaats van vaste vloer- bedekking. Omdat die makkelijker schoon zijn te houden bevatten ze tien tot vijftien keer minder allergenen. Wie duurzaamheid belangrijk vindt, kiest voor hout of linoleum.

Schimmels en vocht

13 procent van de gezondheidsschade veroorzaakt door een slecht binnenklimaat komt door schimmel en vocht, dat vooral in oude huizen een probleem is. Schimmel in de badkamer is minder erg, zegt Jacobs, ‘omdat je er maar tien minuten per dag bent.’ Maar in de slaap- of woonkamer kan het leiden tot gezondheidsklachten. ‘Ook hier geldt: isoleren en ventileren.’

Laat de kinderkamer uitdampen

Maar ongezonde deeltjes in de lucht krijg je niet alleen van stoken en koken. Ook (bouw)materialen stoten gassen uit die niet altijd even gezond zijn, zoals oplosmiddelen, lijmen en geurstoffen. Laten uitwasemen is het devies. ‘Fris geschilderde kinderkamers met nieuwe meubelen moet je wel een paar maanden laten uitdampen voor je er een baby laat slapen’, adviseert Jacobs.

Moet je er ook bij de aanschaf al rekening mee houden door bijvoorbeeld voor massief hout te kiezen in plaats van verlijmde soorten als MDF? Of voor leemstuc te kiezen in plaats van gewone stuc? Volgens Jacobs moeten bouwmaterialen aan strenge eisen voldoen, waardoor de uitstoot van bijvoorbeeld formaldehyde veel lager is dan voorheen. Toch moet je nieuwe meubels en schilderwerk flink laten uitwasemen en dus moet je – wederom – goed ventileren in de betreffende kamers. Daarbij is ‘natuurlijk’ niet altijd beter. Zo waarschuwt Milieu Centraal voor isoleren met schapenwol. Naast steen- en glaswol kun je namelijk ook met vlas, hennep, katoen of schapenwol isoleren. Maar bij de wolproductie komen veel broeikasgassen en stikstof vrij vanwege de poep en urine van schapen.

Tweedehands spullen zijn veel minder belastend voor het milieu, bovendien bevatten ze (na zoveel tijd) ook minder oplosmiddelen. En ook daarmee kun je isoleren. Zo sprak ik ooit de bouwmanager van een grote supermarkt die nieuwe filialen liet isoleren met oude bedrijfsshirts van zijn personeel. In bouwmarkten zijn overigens isolatiedekens van gerecyclede kleding te koop.

Kan een kamerplant helpen?

Helpt het niet ook gewoon om een hippe waaierpalm of kamerlinde in je woonkamer te zetten? Planten filteren immers de lucht en schijnen ook nog eens een rustgevende uitwerking op ons te hebben. Hoewel ik al heel wat zielige kamerpalmpjes aan de straatkant heb gered van een gewisse dood, is de luchtzuiverende werking helaas verwaarloosbaar. Dat blijkt althans uit een meta-analyse, gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature. Planten kunnen wel schadelijke stoffen absorberen via hun bladeren en wortels, maar om het effect van een ventilatiesysteem te evenaren, zou je vijf planten per vierkante meter moeten neerzetten.

Lees ook deze bijlage
Lees meer over: Duurzaam leven

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu

Log in om de reacties te lezen (7)

Piet van Vijfeijken
13-11-2021 om 10:28

Planten voor gezonde lucht ,ik las laatst een artikel daar over, je moet het hele huis vol zetten wil het iets helpen .Je weet niet meer wat je moet geloven ,en dat geld vooralles iedereen mag zomaar iets op internet zetten of het nu helpt of grote onzin is . het word tijd dat er een eerlijke site komt die door deskundige word nagekeken of het klopt wat er op komt .En dat geld ook voor Corona.

RADAR+ redactie
23-11-2021 om 09:16

Dat klopt, Piet! Zoals wij in het artikel ook schrijven, is de luchtzuiverende werking van kamerplanten helaas verwaarloosbaar. Onze auteurs proberen in RADAR+ juist de feiten van de fabels te onderscheiden. Door bronvermelding en door deskundigen te interviewen. Soms is er nieuw wetenschappelijk onderzoek beschikbaar wat na verloop van tijd een ander licht werpt op een onderwerp. In dat geval proberen we onze artikelen zo snel mogelijk te actualiseren.

Praat mee