Slim sparen en schenken

Je hoort weleens rare verhalen. Zo zou je als je in een verzorgingshuis terechtkomt, je hele vermogen kwijtraken en je eigen huis moeten ‘opeten’. Klopt niet! Stel dat je wel al deels vermogen aan de kinderen wilt schenken, wat moet je dan vooral niet doen?

Eigen bijdrage

Over de eigen bijdrage in de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) doen de wildste verhalen de ronde. ‘Allemaal onzin,’ zegt professor Van Mourik. Hij is als hoogleraar verbonden aan het Centrum voor Notarieel Recht van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Sinds dit jaar is de eigen bijdrage voor de AWBZ niet meer alleen afhankelijk van het inkomen, maar wordt er ook gekeken naar het vermogen. ‘Mensen worden bang gemaakt,’ stelt Van Mourik. ‘Ze lezen op websites columns van ‘adviseurs’ die schrijven dat ze hun vermogen veilig moeten stellen, omdat ze anders alles kwijtraken. Daar schrikken ze van. Ze denken: ik heb mijn leven lang netjes gespaard en nu moet ik mijn spaarcenten inleveren.’ Heel wat ouderen stappen, vaak samen met hun kinderen, naar de notaris om ‘iets’ te regelen. Volgens Van Mourik is dat doorgaans helemaal niet nodig, omdat het wel meevalt met die eigen bijdrage. En bovendien is het niet fraai, stelt hij.

Hoe zit het precies met die eigen bijdrage?

Bij het vaststellen van de eigen bijdrage die mensen moeten betalen als ze in een verzorgingshuis terechtkomen, wordt tegenwoordig niet meer alleen gekeken naar het inkomen, maar ook naar het vermogen. Bij het ‘bijdrageplichtige inkomen’ zoals dat heet, wordt 8% van het vermogen uit sparen en beleggen opgeteld. ‘Het vermogen uit sparen en beleggen is het vermogen in box 3. Daar geldt een algemene vrijstelling van ruim € 21.000 per persoon, dus voor echtparen ruim € 42.000. In veel gevallen is de vrijstelling voor ouderen bijna € 50.000, omdat zij – afhankelijk van hun inkomen en vermogen – een extra vrijstelling krijgen. ‘Dat is een bedrag dat de meeste ouderen niet op de bank hebben,’ zegt Van Mourik. Hij denkt dat heel wat mensen geld doorsluizen naar hun kinderen en notariskosten maken zonder dat ze daar ook maar iets aan hebben. Volgens het CAK (Centraal Administratie Kantoor) betalen ouderen de maximale eigen bijdrage als ze een vermogen hebben van € 260.000 of meer.

Telt het eigen huis mee als vermogen?

‘Zolang je in je eigen huis woont, telt het huis niet mee als vermogen. Als de ene partner in een instelling wordt opgenomen en de andere partner thuis blijft wonen, telt het eigen huis dus niet mee. Voor het bepalen van de eigen bijdrage van alleenstaanden of voor echtparen die beiden in een verzorgingshuis terechtkomen, telt het huis pas na vier jaar mee,’ zegt Van Mourik. ‘Eigenlijk na twee jaar, maar omdat het nu zo moeilijk is om een huis te verkopen is het aangepast tot vier jaar.’

De maximale eigen bijdrage is € 2.189,20 per maand.

‘In de meeste gevallen valt de eigen bijdrage veel lager uit,’ aldus Van Mourik. ‘Je houdt altijd nog geld over om vrij te besteden.’ Als je er goed over nadenkt, is het bedrag niet hoog, rekent hij voor. ‘Je krijgt volledige huisvesting, eten, drinken, gas, licht, paracetamol. Die kosten heb je toch ook als je zelfstandig woont? Eigenlijk is het een soort hotel. En terwijl je in een hotel alles zelf moet betalen, betaal je hier maar een gedeelte. Mensen denken dat hun hele vermogen gebruikt wordt en dat is niet waar.’

U stelt dat het niet fraai is als mensen proberen deze kosten te vermijden.

‘Laat ik een principiële vraag stellen. Als wij in een verzorgingshuis komen, wie moet ons verblijf dan betalen? Normaal betalen we toch ook zelf ons eten, drinken en onderdak? Als je dat niet kunt betalen, zijn er vangnetten, zoals de bijstand en de AWBZ. Maar in principe financier je je eigen oude dag. Als er geld overblijft, gaat het naar je kinderen. Dat zegt het erfrecht. Maar je gaat toch niet sparen voor je kinderen en de kosten van je levensonderhoud afwentelen op de maatschappij?’

Mensen zeggen: ‘In het tehuis moet ik overal voor betalen. En een ander, die nooit gespaard heeft, krijgt het zelfde als ik. Gratis.’

‘Er zijn inderdaad mensen die helemaal niet sparen. Lapzwansen, luiwammesen, pot­ver­teerders, die zijn er. Dat vind ik tame­lijk onverantwoord gedrag. Maar dat kunnen wij niet in de grip houden en boven­dien hebben ze er zelf het meeste last van. Ongeveer een derde van de bevolking komt in een verzorgingsinstelling terecht en dat wordt minder, omdat de thuiszorg meer handen en voeten krijgt. Dus de overgrote meerderheid woont zelfstandig. Als je voor je 65e niks hebt gespaard, moet je ook niet klagen dat je op een houtje moet bijten en wijn van € 1,95 moet drinken. Ik drink wijn van minstens een tientje per fles. Omdat ik gespaard heb. Dat is de principiële kwestie. Je spaart voor onverwachte uitgaven, voor als de ijskast kapotgaat, voor je verzorging als je oud bent, niet voor je kinderen.’ +

Lees meer over: Zuinig leven

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Registreer je nu gratis en lees meteen meer!

Registreer nu