Langeafstandsroutes in Nederland

Niets zo bevredigend als weer een etappe afstrepen van lange-afstandsroutes of streekpaden die zich door het hele land kronkelen. De routes zijn allemaal uiteraard ook in fijne etappes te doen.

Langeafstandswandelingen & -fietsroutes Er zijn 23 Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW’s) van minimaal 150 kilometer, samen goed voor 7500 kilometer door heel Nederland. Ook telt ons land 21 streekpaden van tussen de 80 en 350 kilometer die binnen één regio blijven. De LAW’s (wit-rood gemarkeerd) en de streekpaden (geel-rood gemarkeerd) zijn in beide richtingen uitgezet. Wandelnet is de organisatie achter al deze routes. Op nederlandfietsland.nl/lf-routes staan 26 groen-wit bewegwijzerde Langeafstand Fietsroutes (LF’s) van in totaal bijna 4000 kilometer.


Henrie van Zoggel van wandelblog Ambulare tipt de Groningse etappes 3, 4 en 5 (15, 15 en 20 kilometer) van het Noaberpad.

Alle LAW’s die Nederland telt, heb ik inmiddels gelopen. Als je variatie, rust en stilte neemt als selectiecriteria, kom ik makkelijk tot een top 10. Maar welke routes de drie allermooiste zijn, is minder eenvoudig te bepalen. Ik heb het Pieterpad bovenaan gezet. Om de allereerste LAW van Nederland – hij loopt van Noord naar Zuid – kun je nou eenmaal niet heen. Maar goede tweede is beslist het Noaberpad van in totaal 432 kilometer, dat door vier provincies de oostelijke grens met buurland Duitsland volgt. Vandaar de naam van deze LAW: noaber is oostelijk dialect voor buurman.

Op het pad kom je niet of nauwelijks grote plaatsen, asfaltwegen en andere mensen tegen. Vooral etappes 3, 4 en 5 door de Groningse streek Westerwolde zijn prachtig. Daar waan je je aan het begin van de vorige eeuw. Omdat er geen ruilverkaveling heeft plaatsgevonden vind je er kleine landbouwperceeltjes omheind met kromme, ter plekke gezaagde houten paaltjes en kronkelende, niet rechtgetrokken beken. De route gaat door het beekdal van de Ruiten-Aa en Mussel-Aa, dat is om je vingers bij af te likken.

Ik woon zelf in Brabant, dat bekendstaat om zijn beekdalen, maar deze zijn zeker zo mooi. Het pad voert er door natte broekbossen met onder meer bosanemonen en kievitsbloemen. En ook langs de oevers van de twee beken, waar weer heel andere bloemen en planten staan. Daarbij zijn er veel reeën te spotten, maar dan moet je wel vroeg zijn. De namen van de plaatsjes die je passeert, spreken tot de verbeelding: Smeerling, Jispinghuizen, Ter Wuppe … Wie alle drie de etappes loopt, belandt uiteindelijk in Ter Apel met het allereerste handgedreven kabelbaantje van Nederland, dat je aan de andere kant van de Ruiten-Aa brengt. Vooral hartstikke leuk voor kinderen!’

INFO>>> wandelnet.nl/noaberpad


Patty van Ziel, padcoördinator van het splinternieuwe Betuwepad, vindt etappe 2 en 3 (10,5 EN 7 kilometer) een aanrader voor de lente.

‘Het Betuwepad is afgelopen december online gekomen, en wordt medio dit jaar, wanneer de wandelgids uitkomt, officieel geopend. De route, in totaal 150 kilometer, is opgeknipt in twaalf etappes en een initiatief van de oud- burgemeester van het Gelderse stadje Buren. Die was verbaasd dat de Betuwe nog geen streekpad had. Het is zo’n bijzonder gebied; gelegen tussen de rivieren met diverse soorten boomgaarden, en dan al die bijzondere plaatsjes. Maar door het gebrek aan onverharde paden was het van origine geen wandelstreek. Inmiddels is dat veranderd, ook door de komst van de agrarische Klompenpaden, waarvan voor het Betuwepad gebruik is gemaakt.

Het Betuwepad loopt als het ware door mijn eigen achtertuin in Culemborg. Dus toen er een vrijwillige padcoördinator werd gezocht hebben mijn man en ik, allebei fervente wandelaars, meteen gereageerd. Vooral tijdens de etappes 2 en 3 zie je in het voorjaar één grote bloemenzee. Je begint in het historische Buren: klein, maar met oude stadswallen en een prachtig stadspark waar je dwars doorheen gaat. Vervolgens loop je door het natuurreservaat De Tichelgaten – ook bekend als de Burense Put – langs weilanden. Ter hoogte van de provinciale weg N833 zie je de eerste boomgaarden. Vanaf station Geldermalsen begint etappe 3. Die voert van Tricht via het landgoed Mariënwaerdt naar station Beesd. Je gaat eerst over de beroemde, eeuwenoude Appeldijk. Links stroomt de rivier de Linge, rechts kijk je op de kruinen van de laaggelegen, nog originele hoogstambomen.

Op circa een derde van de route passeer je fruitbedrijf en horecagelegenheid De Hoenderik, waar je beslist een bakkie moet doen. Even later doorkruist het pad Heerlijkheid Mariënwaerdt met een biologische landgoedwinkel. Ook de brede laan met notenbomen is een attractie, vooral in de herfst wanneer er druk wordt geraapt. Eigenlijk is de Betuwe bijna het hele jaar door een wandeling meer dan waard. Maar het voorjaar is toch wel een toptijd.’

INFO>>> wandelnet.nl/betuwepad


Manja Bente is enthousiast over de pelgrims- of bezinningsroute Walk of Wisdom (136 kilometer) rond Nijmegen, die ze mede heeft opgericht.

‘Veel mensen die de Walk of Wisdom hebben gedaan, vonden het de mooiste route die ze ooit in Nederland hebben gelopen. Terecht, vind ik. Het is zo afwisselend met de prachtige uiterwaarden van de rivier de Waal, bossen en heuvelachtige stukken die aan Zuid-Limburg doen denken, maar dan veel minder druk.

Tijdens de route doorkruis je drie provincies, elf gemeentes, en kom je ook door Duitsland. Maar het is allesbehalve een wedstrijd. De Walk of Wisdom is een bezinningsroute, een moderne pelgrimage, bedoeld als een pad naar binnen, waarbij we deelnemers aanraden hun telefoon op onbereikbaar te zetten. De prachtige natuur die je onderweg tegenkomt ondersteunt je daarbij. Het is ook de bedoeling dat je daarmee verbondenheid ervaart.

Door het sluiten van de kerken zijn veel rituelen weggevallen. Terwijl we daar van nature toch behoefte aan hebben. Dat verklaart waarom de Walk of Wisdom in zeven jaar tijd door inmiddels 10.000 mensen is gelopen. Een zogenoemde pelgrimsveter waaraan je elf vogelringetjes verzamelt die je ophaalt in de gemeenten op de route vormt het bewijs dat je de Walk of Wisdom helemaal hebt gedaan. Mensen lopen het pad gemiddeld in vijf tot acht dagen. Maar je kunt ook telkens een stuk doen. Een specifiek traject noem ik niet. Want van een pelgrimsroute is het de bedoeling dat je haar helemaal loopt, in het voetspoor van de duizenden anderen die je zijn voorgegaan.

Twee keer per maand hebben we op een vast tijdstip een vertrekceremonie in de Stevenskerk. Daar wordt voorgelezen uit ons Getijdenboek, waarin bekende en onbekende Nederlanders vertellen over een inspirerende levenservaring. Ook kun je kiezen voor een muzikaal omlijst vertrek in de Valkhofkapel, de oudste van Nederland. Verplicht is dat natuurlijk niet, maar wel een aanrader. Je kunt dan duidelijk je intentie uitspreken waarom je de Walk of Wisdom doet. Bijvoorbeeld in het kader van rouw, een scheiding of afscheid van je werk. Maar er zijn ook deelnemers die gewoon willen genieten, onder het mom van: ik zie wel wat er gebeurt. Spreek dat vooral uit, dan komt er vast iets op je pad.’

INFO>>>walkofwisdom.org


Sarah-Mie Luyckx schrijft voor dagblad Trouw en RADAR+, voornamelijk over wandelen. dit keer tipt ze de derde etappe van de Limes-fietsroute, Utrecht-Wijk bij Duurstede (38 kilometer).

‘Hoewel ik normaliter van het lopen ben, heeft fietsen natuurlijk ook zo zijn bekoring. Je ziet op een dag heel wat meer aan je voorbijtrekken. Dat is zeker het geval bij de derde etappe van de Langeafstand Fietsroute Limes (200 kilometer), die langs de voormalige noordgrens van het Romeinse rijk slingert: van Katwijk aan Zee tot nabij Nijmegen om precies te zijn. Van circa 50 tot 400 na Christus bewaakte de Romeinse bezetter daar de boel en drukte een belangrijke stempel op onze cultuur. Daar was tot een paar jaar geleden weinig aandacht voor omdat de Romeinse erfenis was verdwenen onder nieuwe gebouwen, straten en pleinen. Maar inmiddels is er het nodige gereconstrueerd én geherwaardeerd. Daarvan getuigt deze in opdracht van de ANWB uitgezette fietsroute. En ook het feit dat de Limes (Romeins voor grens) vorig jaar is uitgeroepen tot Unesco Werelderfgoed.

De eerste stop vormt het welbekende Utrechter Domplein, met sinds een paar jaar het ondergrondse bezoekerscentrum DomUnder, waar de restanten te zien zijn van het 2000 jaar oude Romeinse fort Traiectum. Vervolgens gaat het door het oude centrum in oostelijke richting de stad uit. Daarna wacht je al snel een volgende Romeinse verrassing. Parallel aan de A12 zijn met betonblokken de omvangrijke contouren van het voormalige castellum Fectio gemarkeerd. Wie wil weten hoe het er aan het begin van onze jaartelling aan toe ging in dat fort, moet beslist het nabijgelegen Waterliniemuseum bezoeken. Sowieso een prachtplek – ook voor kinderen.

Ondertussen bevind je je overigens in Bunnik, en trap je via het idyllische landgoed Rhijnauwen en groen agrarisch gebied naar het historische Wijk bij Duurstede, fantastisch gelegen aan rivier de Lek. Je passeert dan ettelijke (bloeiende) appel- en perenbomen – met dank aan de Romeinen, die ze hier introduceerden!’

NB Er is ook een LAW langs de Limes (275 km), te downloaden via wandelnet.nl. Hoewel je door het Groene Hart en het Rivierengebied loopt, passeer je relatief veel verstedelijkte stukken. Vandaar de voorkeur om deze route te fietsen.

INFO>>>ANWB.nl/fietsroutes/tips/limesroute voor de gpx en het routeboekje.

Lees ook deze bijlage
Lees meer over: Leuke dingen doen

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu