Competent en toch onzeker

Succesvol in je werk en toch bang om door de mand te vallen? Misschien heb je last van het impostor syndroom. Het impostor syndroom of bedriegerssyndroom zorgt ervoor dat mensen het gevoel hebben dat ze hun successen niet hebben verdiend. Dr. Sanne Feenstra is universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen en doet onderzoek naar dit fenomeen. Zij concludeert dat het geen typisch vrouwenprobleem is zoals weleens wordt gedacht en dat werkgevers een belangrijke rol spelen.

Wat is het impostor syndroom?

“Het impostor syndroom is de term voor mensen die het gevoel hebben dat zij hun successen, zoals een goede baan of promotie, eigenlijk niet verdienen. Ze hebben het gevoel dat ze bedriegers zijn en dat ze hun baan of promotie te danken hebben aan een ‘gelukje’ of omdat iemand anders niet zat op te letten toen ze werden aangenomen of promoveerden. Deze mensen zijn bang dat ze door de mand vallen en dat anderen vroeg of laat ontdekken dat ze niet zo kundig zijn als eerst werd gedacht.”

Hoeveel mensen hebben het?

“‘Hebben’ is niet het juiste woord. Het is geen ziekte of psychische stoornis”, zegt Sanne Feenstra. “Het is een gevoel dat mensen hebben, een angst. Onderzoek wijst uit dat tot wel 70% van de mensen zulke bedriegersgevoelens in meer of mindere mate heeft ervaren. Dit strookt ook met de grote hoeveelheid reacties die ik krijg bij het geven van lezingen en workshops.”

Impostor-gevoelens kunnen leiden tot stress en burn-outklachten

Hoeveel last hebben mensen ervan?

“We zien dat impostor-gevoelens kunnen leiden tot stress en burn-outklachten. Maar ook voor een carrière vormen ze een belemmering. Onderzoek van Neureiter en Traut-Mattausch wijst bijvoorbeeld uit dat ze werken als een barrière om hogerop te komen, omdat mensen minder geneigd zijn een loopbaanplanning te maken en te streven naar een betere positie.”

70% voelt zich wel eens een bedrieger (en niet alleen vrouwen!)

Komt het vaker voor bij vrouwen?

“Nee, zowel mannen als vrouwen voelen zich weleens een bedrieger. In de jaren zeventig werd het fenomeen door onderzoekers Clance en Imes geïntroduceerd als een probleem waarmee vrouwen worstelden. Maar inmiddels zijn er ook veel onderzoeken die laten zien dat mannen en vrouwen het in dezelfde mate ervaren.”

Wordt het vaak eenzijdig belicht?

“Ja. In de populaire media zoals tijdschriften, blogs en televisie wordt er vooral gekeken naar vrouwen en hun impostor-gevoelens. Bovendien ligt de nadruk sterk op hoe vrouwen dit ‘syndroom’ vervolgens kunnen ‘overwinnen’. Daarnaast is de meeste aandacht in de wetenschap gericht op de persoon die de problemen ervaart. In onderzoek heeft men bijvoorbeeld laten zien dat de persoonlijkheid een belangrijke voorspeller is van impostor-gevoelens. Tot op heden is er echter relatief weinig aandacht voor de rol van de omgeving in het aanjagen van die gevoelens.”

Daar bestaat jullie onderzoek uit?

“In ons onderzoek bestuderen wij daarom de rol van deze omgeving. We kijken hierbij met name hoe positieve en negatieve ervaringen op het werk kunnen leiden tot meer of minder impostor-gevoelens. In samenwerking met de universiteit van Exeter en de IMD Business School hebben we een uitgebreid onderzoek gedaan naar vrouwen in uiteenlopende organisaties en sectoren.”

Wat zijn de eerste resultaten?

“De eerste resultaten van ons onderzoek laten zien dat de manier waarop mensen worden behandeld op hun werk van groot belang is. Mensen die vaak over het hoofd worden gezien of vaak in de rede worden gevallen voelen zich bijvoorbeeld vaker niet thuis op hun werk. Zij ervaren daarom meer impostor-gevoelens. Andersom geldt gelukkig ook. Als mensen positief worden behandeld, doordat ze bijvoorbeeld vaak om advies worden gevraagd, ervaren zij juist minder impostor-gevoelens.”

Heb je tips voor personen en bedrijven?

“Al met al is het belangrijk dat we niet alleen kijken naar het individu en hoe hij of zij zelf de impostor-gevoelens kan overwinnen. Er ligt namelijk ook een belangrijke rol voor bedrijven om die gevoelens van hun werknemers te verminderen en zelfs te voorkomen. Belangrijk is dat iedereen goed wordt behandeld, mensen niet worden uitgesloten en dat alle werknemers het gevoel krijgen dat ze erbij horen en ertoe doen.”

Lees ook deze bijlage
Lees meer over: Werken

Registreer nu bij RADAR+

RADAR+ biedt waardevolle tips om het beste van je leven te maken! Maak nu een gratis account aan en lees meteen meer!

Registreer nu